Oparzenia zdarzają się bardzo często. Co roku ulega im około 1% populacji. W Polsce liczba chorych, którzy ulegają takiemu urazowi wynosi około 400 tys. rocznie. Oparzenie termiczne może być spowodowane przez kontakt z ogniem, gorącą powierzchnią, płynem lub parą. Najczęściej oparzenia (gorącym napojem, wodą z czajnika, zupą) zdarzają się dzieciom do 5. roku życia.[1] Czy wiesz jak prawidłowo się wtedy zachować? Czy wiesz kiedy oparzenie wymaga interwencji lekarskiej?

Trzy kroki w przypadku oparzenia

  1. Upewnij się, że nie ma zagrożeń dla Ciebie i poszkodowanego. Oceń stopień, rozmiar i głębokość oparzeń. Jeśli obrażenia są niewielkie postępuj zgodnie z kolejnymi punktami. Jeśli są duże lub budzą twoje wątpliwości, rozpocznij udzielanie pomocy i wezwij pomoc.
  2. Oparzenia schładzaj zimną bieżącą wodą, ale nie lodem, ani nie wodą z lodem. Woda powinna być czysta i mieć około 20°C. Oparzenie schładzaj przez 20-30 minut. Zmniejsza to stopień oparzenia, ponieważ chłodniejsza woda odbiera oparzonej i rozgrzanej skórze ciepło, działa przeciwobrzękowo i uśmierza ból. Ze względu na szybko pojawiający się obrzęk, koniecznie zdejmij pierścionki, obrączkę itp. zanim będzie za późno. Zdejmij też ubranie z oparzonego miejsca, chyba że przywarło do skóry, wtedy go nie odrywaj.
  3. Gdy ból ustanie lub znacznie się zmniejszy, zaopatrz ranę jałowym opatrunkiem.

Przy oparzeniu substancją chemiczną najpierw zadbaj o siebie (np. załóż rękawiczki), zdejmij poszkodowanemu skażone ubranie i płucz skórę dużą ilością bieżącej wody.[2]

Kiedy oparzenia wymagają interwencji lekarskiej?

Z oparzeniem z pęcherzami większym niż dłoń poszkodowanego idź do lekarza (przyjmuje się, że 1% powierzchni ciała to powierzchnia odpowiadająca dłoni poszkodowanego z wyprostowanymi i złączonymi palcami, także u dziecka). Przy rozległym oparzeniu (u dziecka już kilka dłoni) dzwoń na 112.[3]

Kontroli lekarskiej wymaga również zawsze oparzenie twarzy, szyi, dłoni, stóp, okolic stawów, krocza i narządów płciowych, oparzenie okrężne kończyny (dookoła ręki lub nogi), a także oparzenie chemiczne i elektryczne.[3] Twarz i szyja są groźne, bo obrzęk może utrudnić oddychanie, a oparzenia dłoni, stóp, stawów i krocza mogą zostawić blizny, które ograniczą ich sprawność. Urazy dotyczące powyższych okolic są niezwykle niebezpieczne, nawet w przypadku oparzeń o niewielkiej rozległości i głębokości. Na 112 dzwoń po porażeniu prądem i wtedy, gdy po pożarze pojawia się chrypka, kaszel lub osmalenie nosa, bo to może oznaczać oparzenie dróg oddechowych.[2]

Prawie każde oparzenie, dotyczące niemowlęcia lub małego dziecka, wymaga kontaktu z lekarzem. Można od tego odstąpić jedynie w przypadku oparzeń I stopnia dotyczących niewielkich obszarów skóry, czyli oparzenia objawiającego się bólem i zaczerwienieniem bez powstających pęcherzy. Oparzenia II stopnia (z pęcherzami wypełnionymi surowiczym płynem) i III stopnia (skóra biała, szara albo zwęglona, sucha i niebolesna przy dotyku) oraz przypadki budzące jakiekolwiek wątpliwości powinny być skonsultowane z lekarzem. Podobnie wszystkie przypadki oparzeń spowodowanych substancjami chemicznymi lub prądem elektrycznym.

Wizyta u lekarza jest także niezbędna, gdy objawy niewielkiego oparzenia nie ustępują w ciągu kilku dni. Gdy nasila się ich zaczerwienienie, obrzęk i ból. Bądź gdy pojawia się wysoka gorączka, dreszcze lub ropna wydzielina na oparzonej powierzchni.

Pięć najczęstszych błędów, czyli czego nie wolno robić

  1. Nie wolno chłodzić oparzeń lodowatą woda lub obkładać kostkami lodu.
  2. Nie wolno smarować oparzonej skóry maściami, kremami czy tłuszczami. Nie stosuj też „domowych sposobów”, takich jak pasta do zębów, masło, białko jajka, kefir, jogurt czy mąka.[1]
  3. Nie wolno przekuwać pęcherzy.
  4. Nie wolno smarować oparzonego miejsca alkoholem.
  5. Jeśli oparzenie jest rozlegle, nie wolno zostawiać poszkodowanego samego.

Najlepiej oczywiście do oparzenia nie dopuścić. Kubek z gorącym napojem trzymaj poza zasięgiem dziecka, a przy kąpieli najpierw nalewaj zimną wodę, potem ciepłą, i sprawdzaj jej temperaturę termometrem.

Jeśli spodobał Ci się ten wpis to udostępnij go swoim znajomym, żeby więcej osób wiedziało jak udzielać pierwszej pomocy. Inne zagadnienia opisałam we wpisach Uratuj dziecko i Ręce do góry!